Blues Nedir? Part 1: Blues’un Doğuşu

Blues’un Ortaya Çıkması

Dünyada pek çok müzik türünün atası olan ve müzik dünyasını derinden etkileyen Blues’u daha yakından tanımak için bir yazı dizisi ile karşınızdayız. Özellikle gitar ile özdeşleşen ve gitar solo deyince akla gelen ilk müzik türü Blues’dur. Bluesu anlamak, daha iyi yorumlamak ve hissetmek için şimdi ilk yazı dizimize başlayalım.

Blues bir müzik türünden öte, çok derin hikayesi ve kökleri olan sosyal, kültürel, siyasal gibi pek çok unsurların süzgecinden geçerek ortaya çıkmış bir hareket sonucudur. Blues’un ortaya çıkmasını iyi anlamamız için tarihini iyi bilmemiz gerekmektedir. Bu sosyal ve kültürel tabanı anlamadan blues müziğini anlamak pek mümkün değildir.  Blues bir dönem kölelerin sessiz çığlıkları, isyanları ve elinde tutabildiği tek keyfidir.

Blues Rapsodi

Blues Afrika’dan Kuzey Amerika’ya adım atan kölelerle başladı. Blues’un yaratıcıları bu kölelerdir. 17. Yüzyıl civarlarında Amerika’da kölelik oldukça yaygınlaşmıştı. Kölelerin hiçbir hakkı bulunmamaktaydı. Sahipleri için sabahtan akşama kadar çalışmakta, ne verilirse ona itimat etmek zorunda ve sahibine ölümüne bağlı kalmak zorunda idi. Hatta Amerikan aristokratlar bu durumu iyice sağlamlaştırmak için siyah kölelerin efendilerine sadık kalması ve Hristiyan olması koşuluyla öbür tarafta özgür bir insan olacağını da kölelere kabul ettirmeye çalışmış ve başarılı olmuştu.

Genellikle pamuk tarlalarında sabahtan akşama kadar çalışan köleler iş verimini arttırmak için toplu halde şarkılar söyleyerek çalışıyorlardı. Sahipler iş verimini arttırmak amacıyla bu şarkılara karışmıyorlar hatta teşvik ediyorlardı. Böylece Blues’un temelleri atılmış oldu. Amerikan iç savaşıyla kölelik iyice kırılmaya başladı ve köle sahibi olmak maliyetli hale gelmeye başladı. Kölelere tam özgürlük verilmese de bazı haklar tanındı. Mesela sahipler artık kölelerini canı istediğinde sakat bırakıp öldüremeyecek idi.

Amerika’da yaşanan büyük hareketler sonucu bazı siyahlar özgürlüğüne kavuştu hemen ardından yeni bir yaşam ve iş sahası arayışına girdiler. Bu durum siyahların köylerden şehirlere göç etmesinin ana sebeplerinden biridir. Zamanla siyahiler sosyal hayatın içine kadar girdiler. Kentlerde gettolar oluşturdular. Kendi salonlarında, kumarhanelerinde müzik yapmaya başladılar.

Blues’un Gitar ile Özdeşleşmesi

Özgürlüklerine kavuşsa da siyahiler ekonomik açıdan beyazlar kadar iyi değillerdi. O zamanlarda müzik yapmak veya evinde bir müzik aleti bulundurmak çok büyük bir lüks idi. Müzik büyük piyanolar, banjo, keman gibi pahalı enstrümanlarla yapılıyordu. Siyahilerin müziğini geliştirmesinde ve blues’un ortaya çıkmasında büyük etki olan Gitar o dönemde ekonomisi kötü olan halka ilaç gibi geldi. Bu nedenle Blues gitar ile eşleşmiştir.

Siyahilerin özgürlüklerini kazanması sancılı bir şekilde olmuştur. Refahlarını tam sağlamışken Amerika’da büyük bir işçi boşluğu oluştu. Bu boşluğu doldurmak için hapishanede ki adamları kullandılar. Hapishanelerde ki adamlar yetmeyince siyahilerin üstüne suç atarak hapishaneleri siyahilerle doldurmaya başladır.

Bu gibi tüm sosyal olaylar Bluesun ortaya çıkmasında oldukça etkili olmuştur. Yazımızın diğer bölümünde Blues çeşitlerinin ortaya çıkması, İlk Blues şarkıları, Robert Johnson ve Blues’un parlamasına değineceğiz.